زنان تحصیل کرده خانه نشین می شوند
کارمندنیوز: ناصر فكوهی «دانشیار دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران»با اشاره به مدل های متفاوت اجتماعی شدن زنان در کشور،گفت:اجتماعی شدن در كشورهای نفتخیز به مدل های متفاوت صورت می گیرد و اجتماعیشدن در مدل عربی (شمال آفریقا و خاورمیانه) به شكل بسیار ناقص و ضعیفی صورت گرفته است. این موضوع را میتوانید در كشورهای اردن و امارات و عربستان و حتی كشورهایی كه به ظاهر خیلی غربی میآیند ببینید. حتی در كشورهایی كه شكل و شمایل غربی دارند مانند تونس و مراكش اجتماعی شدن شكل نمیگیرد و جامعه به قیمت درآمدهای نفتی و توریستی كمبود كار زنان را جبران میكند.
وی در ادامه افزود: اجتماعی شدن زنان در ایران كمی خاص است زنان میتوانند وارد سیستمهای دانشگاهی شوند و نیز میتوانند وارد سیستمهای اجتماعی شوند و این اتفاق بهصورت پیوسته رخ میدهد و قابل بازگشت هم نیست. در اینجا دلیل اجتماعیشدن غیراقتصادی است به این معنا كه زنان در همه حوزههایی كه رابطه چندانی به اقتصاد ندارد حضور آنها بسیار پر رنگ است. مثلا حضور زنان در دانشگاه كه مدتهاست رابطهای با بازار كار ندارد بسیار چشمگیر شده است.
فکوهی اظهار داشت: در ایران برخی زنان درس نمیخوانند ولی وارد بازار كار می شود. این موضوع را میتوان بهصورت منفی تعبیر كرد زیرا این افراد مهارت کافی شغلی و اجتماعی را ندارند .
فكوهی میگوید: در کشور ما اجتماعی شدن زنان با اقتصادی شدن آنها همراه نیست . به طوری که زنان فرایند اجتماعی شدن زنان را بدون ورود به بازار کار طی میكنند یعنی این افراد وارد دانشگاه ها می شوند و پس از کسب مهارت کاری و اجتماعی وارد بازار کار نمی شوند .
دانشیار دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در مورد حضور اقتصادی زنان در سالهای اخیر میگوید: در حوزه اقتصادی ابتدای سالهای گسترش درآمد نفتی ایران (1330) نرخ اشتغال زنان زیر 5 درصد بود.
در انتهای دوره رژیم گذشته (1352 تا 57) درآمد نفتی ایران 4 برابر میشود و اثرات خود را به سیستم شغلی منتقل میكند. در این دوره، از ابتدای دهه50 از نرخ رشد اشتغال زنان (9درصد) به بالاترین میزان رشد در تاریخ ایران یعنی 13درصد میرسیم.
بعد از انقلاب این نرخ سقوط میكند. ایران وارد جنگ میشود؛ معمولا كشورهایی كه وارد جنگ میشوند به مانند جنگهای جهانی اول و دوم، زنان را برای جبران نیروی كار وارد بازار كار میكنند.
جنگ قاعدتا میزان اجتماعی شدن زنان را بالا میبرد اما در ایران دولت با اتكا به درآمدهای نفتی همزمان جنگ را به پیش میبرد بدون اینكه محتاج كار زنان شود. بنابراین به شكل بسیار عجیبی در دهه60 نرخ اشتغال زنان چندان رشد پیدا نمیكند. از اوایل دهه70، وقتی كه جنگ تمام میشود روند رشد اشتغال زنان از سر گرفته میشود. ولی حضورشان بیشتر از 12درصد نمیشود.
وی ادامه داد: معنی نرخ رشد 11 درصدی زنان این است كه 80 درصد از زنان كار نمیكنند. البته مسئله پیچیدهتر از اینهاست. چرا كه ساختار كار زنان بهگونهای است كه آنها معمولا 25-20سال كار میكنند و از طرفی میزان پراكندگی مشاغل زنان بیشتر از مردان است. در این شرایط كه اكثریت زنان كار نمیكنند سیستم اجتماعی شدن غیراقتصادی ادامه پیدا كرده است به عبارت دیگر ما زنانی داریم تحصیلكرده و ماهر و توانمند ولی جامعه به دلیل عدم برنامه ریزی برای ورود به بازارکار آنها را خانه نشین کرده است .که جامعه شناسان این مسئله را اجتماعی شدن زنان به طور غیر واقعی می دانند.
فكوهی اظهار داشت: در جامعهای كه اجتماعی شدن زنانش به شكل واقعی صورت نگرفته باشد آسیبهای فراوانی ایجاد میشود. زنان از یك طرف اجتماعی میشوند ولی جامعه ظرفیت پذیرش آنها را برای بازار کار ندارد .
وی در پایان با اشاره به افکار حاکم بر جامعه امروزی افزود: ذهنیت آدمهای جامعه به راحتی تغییر نمیكند چرا که خانوادههای ایرانی بهشدت سنتی هستند و این آمادگی را ندارند كه با سرعت از سنت جدا شوند. آنها میخواهند كه دخترشان تحصیل كند ولی در عین حال از تغییر در اندیشه دخترانشان ناراحت میشوند. اگر به همین خانواده بگویید نگذارید دخترانتان تحصیل كنند آن را نشانه پایین بودن سطح فرهنگی خود میدانند ولی دوست دارند بعد از تحصیل دخترشان زود شوهر كرده و سر كار هم نرود.
|
