|
روزنامه ابتکار:
"قزل آلان" يا ديوار سرخ گرگان طولاني ترين اثر تاريخي ايران و دومين ديوار تاريخي و دفاعي جهان پس از ديوار چين است که امروز نام و ياد و نشاني از آن نيست و ريشه در خاک دارد.
به گزارش مهر، اين ديوار بزرگ و تاريخي که اکنون چيزي از برجاي نمانده در گذشته از کرانه درياي خزر در گميشان آغاز شده و تا کوه هاي گليداغ در شمال شرق کلاله امتداد داشت.قدمت اين طولاني ترين اثر تاريخي ايران به حدود دو هزار سال قبل باز مي گردد و بقاياي بر جاي مانده از آن، رنج دوران رفته حکايت و تاريخي کهن مردماني را تداعي مي کند که براي حفظ آرمانها و ميهن تلاشها کرده اند.اين اثر باستاني در منابع تاريخي و گزارشهاي علمي به نام هاي "سد سکندر"، "سد انوشيروان"، "سد فيروز"، "قزل آلانگ" و ديوار دفاعي شهرت دارد.يک محقق و استاد رشته تاريخ دانشگاه گرگان در اين زمينه به خبرنگار مهر گفت: ساخت ديوار تاريخي گرگان بنا بر مدارک موجود به اواخر دوره ساساني و اوايل دوره اشکاني باز مي گردد و براساس قرائن و دلايل مختلف نيز مي توان آن را به اواخر دوره اشکاني حدود دو هزار سال قبل و اوايل دوره ساساني حدود 1600 سال منتسب کرد.اسدالله معطوفي افزود: فلسفه وجودي ساخت ديوار به اين دليل بوده که در اواخر دوره اشکانيان در چين به دليل حملات مکرر که از شمال چين صورت مي گرفت، حکومت "هان" دستور ساخت ديوار چين را مي دهد تا جلوي تهاجمات قبائل بيابانگرد را بگيرد.وي اظهار داشت: با احداث اين ديوار، اين تهاجمات به سمت غرب و مرکز آسيا و ايران به ويژه دو ايالات استراآباد يا گرگان و ايالات خراسان بزرگ کشيده مي شود.وي خاطرنشان کرد: سه گروه "هياطله"، "هونها" و "هبتها" و گروهي از بقاياي آريايي ها و سکاها به سمت مرزهاي شمال شرقي و شمال ايران هجوم آوردند و ايالت هيرکان يا وهرکان ( ايالت استرآباد) را مورد هجوم قرار دادند.به گفته معطوفي، اين بيابانگردان بيشتر کوچ رو بودند و نيمي از حيات و زندگي شان بستگي به غارت کشورهاي مختلف داشت.اين استاد دانشگاه بيان داشت: ديوار تاريخي گرگان، دومين ديوار دفاعي و تاريخي جهان پس از ديوار چين است که داراي حدود دو هزار سال قدمت است و از ساحل شرقي درياي خزر از گميشان آغاز شده و به طرف شمال آق قلا پيش مي رود و پس از عبور از کرند و اينجه برون به شمال گنبد کشيده مي شود.وي افزود: همچنين اين ديوار با گذشت از کلاله و عبور از منطقه زاغ و پيشکمر کلاله و مراوه تپه به سمت جنگل گلستان کشيده مي شود.اين محقق رشته تاريخ، طول ديوار تاريخي گرگان را حدود 200 کيلومتر اعلام کرد و افزود: اين ديوار در جاها و مسيرهايي که تهاجمات سنگين بود از مصالحي مانند آجرهاي بزگ 40 در 40 و ضخامت 10 تا 15 سانتي متر ساخته شد و ارتفاع ديوار نيز در اين مناطق بيشتر و بلندتر بود.معطوفي يادآور شد: در مناطقي که کمتر تهاجم صورت مي گرفت از خاکها و يا خشتهاي تلمبار شده استفاده مي شد و علاوه بر ديوار در پشت آن نيز خندق حفر شد.وي افزود: در برخي مناطق نيز انشعابات رود گرگان در اين خندق جاري مي شد و در برابر مهاجمان با استحکاماتي مانند خندق، ديوار و قلعه ها و کلني هاي نظامي حفاظت مي شد.
30 قلعه و کلني نظامي در طول اين ديوار تاريخي شناسايي شده است
استاد تاريخ دانشگاه گرگان بيان داشت: تاکنون بقاياي 30 قلعه و کلني نظامي در سرتاسر اين ديوار تاريخي و قديمي در گلستان شناسايي شد که بيشتر اين قلعه ها در حاشيه جنوبي ديوار احداث شده است.وي اظهار داشت: هنوز هم در برخي مناطق اين قلعه ها وجود دارد که قلعه بي بي شيروان، توپراق قلعه و دشت حلقه از آن جمله است.به گفته معطوفي در مسير اين ديوار نيز کوره هاي آجر پزي کشف و شناسايي شد و اکنون در منطقه "پيشکمر" شمال شرق کلاله بخشي از ديوار وجود دارد.وي افزود: بهترين جايي که اکنون مي توان بقاياي اين ديوار را ديد، شمال گنبد به سمت کلاله و مراوه تپه و بهترين محل در اين مناطق نيز روستاي "تمر قره قوزي" است.وي با اشاره به اينکه اکنون چيزي به نام ديوار تاريخي گرگان وجود ندارد، اظهار داشت: تنها بقاياي آن را در برخي مناطق مي توان مشاهده کرد و در بسيار از اين مناطق اين ديوار به دلايلي نظير شخم زدن اراضي کشاورزي نيست و نابود شده است.محقق رشته تاريخ در گرگان خاطرنشان کرد: در مسير ديوار تاريخي گرگان به دليل وجود کلني ها، آثار سفال خاکستري و قرمز دوره اشکانيان يافت مي شود که اين آثار شامل ظروف غذاخوري و انواع مجسمه ها است.وي درباره تخريب اين ديوار گفت: تهاجم مکرر گرووهاي مهاجم در طول تاريخ و عدم بازسازي موجب از بين رفتن برخي مناطق ديوار شده است و 500 سال اخير نيروهاي جديد به دليل گسترش اراضي کشاورزي در دو طرف ديوار بخشي از اين اثر را از بين برده اند.وي بيان داشت: همچنين برخي از روستاهاي گنبد بر روي ديوار تاريخي بنا شده و ساخت قبرستانها و دامداري ها و شويش دامنه ديوار بر اثر فرسايش رودخانه گرگان موجب از بين رفتن ديوار تاريخي گرگان شده است.استاد دانشگاه گرگان افزود: حرکتهاي ميراث فرهنگي بسيار کند و لاک پشتي بوده و نمي تواند به ديوار تاريخي گرگان برسد تا از محو شدن کامل اين اثر تاريخي جلوگيري کند.معطوفي پيشنهاد داد: در برخي مناطق مانند پيشکمر و قره قوزي مي توان تکه هايي از بقاياي دومين ديوار تاريخي جهان را مرمت و بازسازي کرد تا اين ميراث تاريخي حفظ شود.
يافته هاي جديدي از ديوار قزل آلان در آبهاي خليج گرگان کشف شده است
سرپرست هيئت کاوشهاي باستان شناسي ديوار تاريخي گرگان گفت: يافته هاي جديدي از بزرگترين ديوار تاريخي دفاعي جهان در عمق آبهاي خليج گرگان شناسايي و کشف شد. حميد عمراني افزود: در اين مرحله از کاوشها چهار نوع آجر در اندازه هاي مختلف از ديوار تاريخي شهر گرگان شناسايي و کشف شده است و بر اساس اين يافته هاي پژوهشي امتداد ديوار تاريخي تميشه کردکوي نيز به سمت شمال غربي اين شهرستان کشيده شده است.وي عنوان کرد: يافته ها نشان مي دهد که قدمت اين ديوار تاريخي که پس از ديوار چين بزرگترين ديوار تاريخي دفاعي جهان است، به دوره ساسانيان باز مي گردد.به گفته عمراني در فصل نخست اين کاوشها در سالهاي قبل محدوده اين ديواره ها در خليج گرگان شناسايي شد و فصل دوم اين کاوشها نيز امروز به پايان رسيد.سرپرست هيئت کاوشهاي باستانشاسي ديوار تاريخي گرگان ادامه داد: اميد است با بررسي بيشتر، يافته و حلقه هاي جديدي از اين اثر ارزشمند تاريخي کشف شود.بازسازي قلعه ها و احداث موزه هاي فرهنگي و تاريخي از ديگر راهکارهايي است که براي جلوگيري از روند فراموشي اين ميراث پرپيشينه و قديمي به کار گرفته شده است. آثار و بناهاي تاريخي بسياري با قدمتي طولاني و ارزشي بي نظير چشم انتظار توجه ويژه مسئولان امر هستند تا علاوه بر حفظ تاريخ ايراني در جهت رونق صنعت گردشگري نيز تاثيرگذار باشد.
نجشنبه، 17 اردیبهشت ماه 1388 برابر با 2009 Thursday 07 May
|
