تعطیلی «مدرسه» و اعتراض روشنفکران ایرانی

پاره ای از ناظران مطبوعاتی، فصلنامه مدرسه را با ماهنامه کيان، ارگان روشنفکران دينی در دهه هفتاد، مقايسه می کنند.

شماری از نويسندگان و روشنفکران سرشناس ايرانی، با امضای نامه ای سرگشاده که روز چهارشنبه، منتشر شد، به توقيف و لغو امتياز فصلنامه «مدرسه» اعتراض کردند.

اين نامه را بيش از بيست روشنفکر و نويسنده ايرانی امضا کردهاند که اسامی افرادی چون عبدالکريم سروش، محسن کديور، سعيد حجاريان، داريوش آشوری، بابک احمدی و محمدرضا نيکفر به چشم می خورد.

امضاء کنندگان اين نامه، توقيف نشريه مدرسه را «غير‏قانونی» و «در تعارض آشکار با حقوق مسلم و قانونی شهروندان و اصحاب قلم و تعهدات بين المللی حاکميت ‏ايران» دانسته اندفصلنامه مدرسه از دو سال پيش آغاز به انتشار کرد و تاکنون شش شماره از آن منتشر شده است. گرداننده و ناظر نشريه مدرسه مؤسسه معرفت و پژوهش است که گروهی از نزديکان دکتر سروش آن را اداره می کنند.


نزديک به دو هفته پيش هيئت نظارت بر مطبوعات، در نشستی به رياست وزير ارشاد، امتياز فصلنامه مدرسه را به دليل «تبليغ عليه نظام و ترويج الحاد» لغو کرد. نام دکتر عبدالکريم سروش در ايران با روشنفکری دينی گره خورده است. او که دانش آموخته فلسفه علم از بريتانياست، در دهه ۱۳۷۰، با ارائه ديدگاه های فلسفی تازه ای، فهم دين و متون دينی را امری بشری و بنابر اين غيرمقدس، معرفی کرد.

پاره ای از ناظران مطبوعاتی، فصلنامه مدرسه را با ماهنامه کيان، ارگان روشنفکران دينی در دهه هفتاد، مقايسه می کنند. اين در حالی است که نشريه مدرسه افزون بر انتشار آرای روشنفکران دينی، به روشنفکران سکولار، يا معتقد به جدايی دين از سياست، هم فضايی برای ابراز عقايدشان داده بود.

از این رو در فهرست مقالات هر شش شماره مدرسه، در کنار نام دکتر سروش و حلقه معروف به روشنفکران دينی، نام روشنفکرانی مانند داريوش آشوری، بابک احمدی، محمدرضا نيکفر، علی ميرسپاسی و موسی غنی نژاد نيز به چشم می خورد.

نزديک به دو هفته پيش هيئت نظارت بر مطبوعات، در نشستی به رياست وزير ارشاد، امتياز فصلنامه مدرسه را به دليل «تبليغ عليه نظام و ترويج الحاد» لغو کرد.

پس از انتشار اين حکم در رسانه ها، مديرمسئول مدرسه اين اتهام را «شوک آور» خواند و دبير تحريريه اين فصلنامه هم گفت: «توقع چنين ‏برخوردی را نداشتيم.»

چاپ مقاله ای، علت تعطيلی مدرسه

در نامه سرگشاده روشنفکران که روز چهارشنبه منتشر شد، آمده است: «اين ‏فصلنامه با رعايت تمام جهات و ملاحظات، و با اجرای دقيق ‏همين قوانين و مقررات محدود کننده نوشته و نانوشته، به کار خود ادامه می داد و کوچکترين تخلفی نيز مرتکب ‏نشده بود. اينکه تاکنون اين نشریه شاکی نداشته و حتی اخطار و تذکری نيز از سوی هیئت نظارت دريافت نکرده ‏است، گواه اين مدعاست.»

« اين مدعا که فلان مجازات، يا فلان حکم موجود در قرآن، برای هميشه بايد ملاک عمل باشد، يا هميشه عادلانه است، يا دور از خشونت است، در قرآن ديده نمی شود و ملاحظات پيشين ما کاملا خلاف آن را ثابت می کنند.»
بخشی از مقاله محمد مجتهد شبستری در فصلنامه مدرسه
شماری از ناظران دليل توقيف اين فصلنامه را چاپ مقاله ای از محمد مجتهد شبستری دانسته اند.

آقای شبستری در مقاله خود با عنوان «قرائت نبوی از جهان»، از قرآن به مثابه متنی تاريخی سخن گفته و آن را درآمدی بر يک قرائت عقلانی از کتاب آسمانی مسلمانان خوانده است.

وی در جايی ديگر از همين نوشته، با عرضه مثالی از سروده های مولانا جلال الدين بلخی، استدلال خود را اين گونه ادامه می دهد که « برای فهم و تفسير قرائت نبوی (قرآن)، نمی توان از پيش قاعده و قانون معين کرد. هر مفسری، خود بايد نشان دهد که تفسير او تفسير است يا نه. جلال الدين رومی وقتی برای فهم اين قرائت نبوی، از مثال تاريکخانه و فيل، يا نزاع عرب زبان، فارس زبان و ترک بر سر نام انگور، در حالی که انگور را در دست داشتند، استفاده می کرد؛ يا در تفسير رابطه انسان و خدا می گفت :

ما ز درياييم و دريا می رويم / ما ز عقباييم و عقبا ميرويم

کشتی نوحيم و در دريای روح / لاجرم بی دست و بی پا می رويم

وقتی او از همه می خواست در برابر امواج توفانی فعاليت علی الاطلاق خدا هيچ مقاومتی نشان ندهند و با اين موج روان شوند، برای اين فهم های تفسيری، از قاعده و قانون معينی تبعيت نمی کرد.»

آقای شبستری، سپس ديدگاهی بحث انگيز را درباره هميشگی بودن احکام مجازات در قرآن، در برابر خواننده می گشايد تا جايی که می گويد: « اين مدعا که فلان مجازات، يا فلان حکم موجود در قرآن، برای هميشه بايد ملاک عمل باشد، يا هميشه عادلانه است، يا دور از خشونت است، در قرآن ديده نمی شود و ملاحظات پيشين ما کاملا خلاف آن را ثابت می کنند.»

وی می افزايد: « در عصر حاضر، تنظيم واقعيات اجتماعی مسلمانان، بر اساس فهمی تفسيری از اخلاق و اينکه کدام واقعيت اجتماعی در عصر ما خلاف اخلاق و عدالت است و کدام واقعيت اجتماعی مقتضای اخلاق و عدالت يا سازگار با آن است، بايد صورت گيرد.»

در رويدادی ديگر، صدها روزنامه نگار در نامه ای که روز سه شنبه منتشر شد، ضمن اعتراض به انتخاب حسين شريعتمداری به عنوان «روزنامه نگار منتقد منصف دولت»، به لغو امتياز فصلنامه مدرسه نيز اعتراض شده است.

30.11.2007

رده بندی جهانی آزادی مطبوعات ٢٠٠٧
برای اولين بار اريتره به جای کره شمالي در آخرين رده قرار گرفته است

به جز روسيه هشت کشور بزرگ صنعتي جهان (جي ٨) پيشرفت داشته اند

در ايران (رده ١٦٦) روزنامه نگاران با برخورد بسيار تهاجمي حکومتگران که اجازه بيان هيچگونه انتقاد و يا خواست سياسي و اجتماعي را نمي دهند، مواجه اند.


گزارشگران بدون مرز امروز ٢٤ مهر ماه ١٣٨٦ ششمين رده بندی جهاني آزادی مطبوعات را که معياری برای سنجش آزادی مطبوعات در ١٦۹ کشور جهان است،منتشر کرد.

اريتره به جای کره شمالي در آخرين رده قرار گرفته است " اين امر تعجب آور نيست با آنکه همه ی موارد نقض آزادی مطبوعات در کره شمالي و يا در ترکمنستان که در رده هایي پيش ازارتيره قرار دارند، شناخته شده نيستند. اما در اين کشور که مطبوعات خصوصي مطرود شده اند و رهبران حکومتي نادر روزنامه نگاران منتقدی چون ايساس آفيورکي را که جرائت مي کنند ازرژيم انتقاد کنند، روانه سياهچال ها مي کند. ما مي دانيم که چهارتن از اين روزنامه نگاران در زندان به قتل رسيده اند و همه شواهد حاکي از آن است که خطر جان ديگر زندانيان را تهديد مي کند، اطن کشور لايق همين آخرين رده است."

در خارج از اروپا- که ١٤ کشور نخست رده بندی را از آن خود کرده است- هيچ منطقه ای در جهان نيست که دست اندرکاران رسانه ها از سانسور و خشونت بدور باشند.

٢٠ کشور آخرنشين رده بندی عبارتند از ٧ کشور آسيايي (پاکستان، سری لانکا، لائوس، ويتنام،چين، برمه، کره شمالي) ٥ کشور آفريقايي ( اتيوپي، گينه اکواتور، ليبي، سومالي، اريتره) ٤ کشور از خاورميانه (سوريه، عراق، سرزمين های خودمختار فلسطين، ايران) ٣ کشور از مجموعه شوروی سابق (روسيه سفيد، ازبکستان، ترکمنستان) و يک کشور در امريکا کوبا .

"ما به ويژه نگران وضعيت برمه (رده ١٦٤) هستيم. با سرکوب وحشيانه تظاهرات اخير توسط ژنرال های ديکتاتور که قدرت را دردست دارند، هيچ آينده ی روشني برای آزادی های بنيادین متصور نيست. روزنامه نگاران در زير چتر سانسوری همه جانبه ای به کار مشغولند که هيچ موضوعي حتا آگهي نيز از زير دست شان رد نمي شود. ما همچنان متاسفيم که چين (در رده ١٦٣) در قعر جدول جای گرفته است. به نظر مي رسد يک سال پيش از برگزاری بازی های المپيک ٢٠٠٨ وعده های مسئولان برای اصلاحات و آزادی روزنامه نگاران زنداني خيالي باطل باشد."

کشورهای بزرگ صنعتي جهان (جي ٨) به جز روسيه پيشرفت داشته اند

در حالي که طي سه سال گذشته روند سقوط کشورهای عضو جي ٨ از سقوط به رده های پائين ترادامه داشت، در رده بندی امسال اين کشورها چند رده صعود کرده اند. برای مثال فرانسه (رده ٣١) شش رده نسبت به سال گذشته بالاتر آمده است. روزنامه نگاران در سال جاری از خشونت هاي به وجود آمده در پي منازعات سنديکاها، در منطقه کورس و يا در طي تظاهرات های حومه ها بدور بودند. با اين همه نگراني هايي در باره ی مواردی از اعمال سانسور، بازرسي تحريريه ها از سوی مقامات قضايي و عدم تضمين برای پنهان نگاه داشتن منبع خبری وجود دارد.

در ايالات متحده امريکا (رده ٤٨) نقض آزادی مطبوعات کمتر شده است. جوش ولف وبلاگ نويس زنداني پس از ٢٢٤ روز بازداشت آزاد شد. در عوض بازداشت بدون اتهام خبرنگار سوداني شبکه الجزيره سامي الحج از ١٣ ژوئن ٢٠٠٢ و نگاهداری وی در اردوگاه گوانتانامو و قتل شونسي بايلي در اوکلاند در ماه اگوست ٢٠٠٧، مانع صعود اين کشور به رده های بالاتر رده بندی است.

"اين تحول خبر خوبي ست. شايد فراخواندن مکرر کشورهای دمکراتيک برای نشان دادن رفتاری الگو مانند به ثمر نشسته باشد. با اين حال بايد جانب احتياط را رعايت کرد و مواظب بود، هيچ دتاوردی از پيش تضمين شده نيست. ما اميدواريم که اين گرايش حفظ و حتا در سال آينده بيشتر شود. اما متاسفيم که بگويم تنها دو کشور از هشت کشورهای بزرگ صنعتي جهان کانادا (رده ١٨) و آلمان (رده ٢٠) در ميان ٢٠ کشور اول ليست رده بندی قرار دارند."

روسيه (رده ١٤٤) پيشرفتي نداشته است. قتل آناپوليتوکفسکاپا در اکتبر ٢٠٠٦ ، مصونيت از مجازات برای قاتلان روزنامه نگاران، نبود کثرت گرايي در رسانه ها به ويژه رسانه های صدا و تصويری، بر بيلان وضعيت آزادی بيان در روسيه سنگيني مي کند.

بلغارستان و لهستان محصلان بد اروپا

همه ی کشورهای اروپايي به استثنای بلغارستان(رده ٥١) و لهستان (رده ٥٦) در ميان ٥٠ کشور نخست ليست رده بندی هستند. در سوفيا روزنامه نگاران برای انجام وظايفشان مي توانند مورد ضرب و شتم قرار گيرند. در سال جاری از زماني که برای ماموران پليسي که روزنامه نگاری را مورد حمله قرار داده بودند، قرار منع تعقيب صادره شد ، وضعيت بدتر شده است. در آن سوی حکومتگران لهستان غير جزايي کردن جرايم مطبوعاتي را نمي پذيرند و دستگاه قضايي به شکل منظم برای روزنامه نگاران احکام زندان تعليقي صادر مي کند. از زمان به قدرت رسيدن لش کازنسکي در اکتبر ٢٠٠٥ و چند ماه بعد نخست وزير شدن برادرش يارسولوا، تعقيب قضايي عليه مطبوعات افزايش يافته است.

عدم تباث دمکراسي های جوان

تعداد ی از کشورهای غير اروپايي به ٥٠ کشور نخست ليست رده بندی پيوسته اند. از جمله موريتاني (رده ٥٠) که از سال ٢٠٠٤ به اين سو ٨٨ رده بالاتر آمده است. اورگوئه (رده ٣٧) و نيکاراگوئه (رده ٤٧) نيز در رتبه هايي بالاتر قرار گرفته اند.

"ما اميدواريم که اين رشد پايدار باشد. سال گذشته بوليوی صعودی تماشايي داشت که گويا متاسفانه رشدی مقطعي بود . در سال جديد به دليل خشونت عليه مطبوعات اين کشور جندين رده را ازدست داده است."

همچنين کشورهايي که به شکل سنتي در رده های بالای جدول بودند، عقب گردی محسوس طي کرده اند. از جمله بنين(رده ٥٢) و مالي (رده ٥٣) برای اولين بار پس از سالها در اين کشورها روزنامه نگاران به اتهاماتي چون " افترا" و يا " توهين به مقامات رسمي" زندانط شده اند. در قاره امريکا السالوادور (رده ٦٤) با از دست دادن ٣٦ رده کش.رهای صدر نشين را ترک کرده است.

وبلاگ نويسان نيز از سرکوب در امان نيستند

اينترنت بيش از پيش در زير آوار نقض آزادی بيان جای مي گيرد. امسال بسياری از کشورهای به دليل نقض فاحش و منظم آزادی تبادل اطلاعات بر روی وب در جدول رده بندی سقوط کرده اند.

مثلا در مالزی (رده ١٢٤) در تايلند (رده ١٣٥) و يا در ويتنام (رده ١٤٦) وبلاگ نويسان دستگير و سايت های اطلاع رساني توقيف و يا مسدود شده اند. ما از تعدد موارد سانسور بر روی اينترنت نگران هستيم. دولت ها بيش از پيش به نقش مهم اينترنت در مبارزه برای دمکراسي پي برده اند و با استفاده از ابزارهای مدرن سانسور را گسترش مي دهند. رهبران کشورهای سرکوبگر نيز با همان شدت که دست اندرکاران رسانه های سنتي را سرکوب مي کنند به وبلاگ نويسان و وب نگاران حمله کرده اند.

دست کم ٦٤ نفر در سراسر جهان برای ابراز عفايد خود بر روی اينترنت در زندان بسر مي برند. چين صدر نشيني خود را در مسابقه ی سرکوب با ٥٠ وب نگار معترض در زندان حفظ کرده است. هشت وب نگار معترض در ويتنام زنداني هستند، در مصر وب نگار جوان کارم امار برای انتقاد از رئيس جمهور و بنيادگرايان اسلامي در دانشگاه در وبلاگش به ٤ سال زندان محکوم شده است.

جنگ و صلح

جنگ مسئول اصلي جايگاه بد برخي از کشورها در رده بندی است. بروز دوباره جنگ در سومالي (رده ١٥۹) و در سری لانکا (رده ١٥٦) شرايط کار روزنامه نگاران را غير قابل تحمل کرده است. بسياری از آنها کشته شده اند و سانسور هر گاه که درگيری شدت مي گيرد روزمره مي شود. طرفين منازعه هيچ حقي برای دست انرکاران رسانه ها که آنها را به حمايت از اين يا آن گروه متهم مي کنند, قائل نيستند.

در سرزمين های فلسطين (رده ١٥٨) منازعه ميان جنبش حماس و فتح عامل اصلي نقض فاحش آزادی بيان است. گروگانگيری، بازداشت، حمله و تخريب دفاتر رسانه ها و .. ادامه دارد. روزنامه نگاران فلسطيني و نادر فرستادگان ويژه رسانه های خارجي از هر سو مورد تهديد قرار مي گيرند.

ايستايي در ايران، خشونت در عراق

در ايران (رده ١٦٦) روزنامه نگاران با برخورد بسيار تهاجمي حکومتگران که اجازه بيان هيچگونه انتقاد و يا خواست سياسي و اجتماعي را نمي دهند، مواجه اند. چون هرسال اين کشور بيشترين تعداد روزنامه نگاران را در خاورميانه زنداني کرده است. هم اکنون نه روزنامه نگار در ايران در بازداشت بسر مي برند. بسياری ديگر از روزنامه نگاران برای روشنگری در باره ی سنگسار و فساد و يا همکاری و مصاحبه با رسانه های خارجي بايد پاسخگوی اتهامات در اساس واهي اما "سنگيني" باشند که مي تواند به صدور احکام زندان برای آنها منجر شود.

در عراق (رده ١٥٧) روزنامه نگاران بيش از هر امری نگران گروه های مسلحي هستند که آنها را هدف قرار مي دهند بدون آنکه مقامات مسئول بتوانند راهي برای پايان دادن به اين مرثيه وحشت پيدا کنند. از آغاز جنگ در مارس ٢٠٠٣ تا امروز بيش از ٢٠٠ تن از کارکنان رسانه ها در عراق به قتل رسيده اند.

نااميدی در مغرب

بيلان کشورهای آفريقای جنوبي با صعود اندک الجزاير (رده ١٢٣) و تونس (رده ١٤٥) در جدول و سقوط نگران کننده مراکش (رده ١٠٦) و مصر (رده ١٤٦) به دليل تعدد تعقيب قضايي مطبوعات مستقل، مغشوش است. انتشار گزارش هايي در باره ی سواستفاده های ماموران پليس، اعمال دوباره ی شکنجه در بازجويي ها و يا در باره ی عدم استقلال دستگاه قضايي، مقامات حکومتي مصر را عصباني و موجب اعمال فشار بيشتر بر روزنامه نگاران مستقل شد.

با آنکه روزنامه نگاران مراکشي وضعيت بهتری از همکارانشان در مصر دارند، اما در طي سال گذشته مورد حملات مکرری قرار گرفتند که آمادگي آن را نداشتند. مصادره و توقيف روزنامه ها، احضار و بازداشت و محکوميت سنگين که آثار خود را بر کارکنان مطبوعات که ازآن پس به وعده های اصلاحات بي اعتماد شده اند، باقي گداشته است.

آرامش برای روزنامه نگاران خليج فارس

پيشرفت هايي در برخي از کشورهای حوزه خليج فارس کويت (رده ٦٣)، امارات متحده عربي (رده ٦٥) و قطر (رده ٧۹) ديده شده است. مقامات مسئول در اين کشورها در مواردی تمايل خود را به باز کردن فضا نشان داده اند در برخي موارد ابتکاراتي برای تغيير چارچوب قضايي در راستای آزادی های بيشتر انجام داده اند. با اين همه خودسانسوری در مطبوعات حضوری همه جانبه دارد.

عربستان سعودی (رده ١٤٨) برای اولين بار از ليست ٢٠ کشور آخرنشين ليست رده بندی خارج شده است. در طي سال گذشته روزنامه نگاران از آرامش نسبي برخوردار بوده اند. اما کنترل اعمال شده در هيات نظارت بر مطبوعات تحت مسئوليت وزارت اطلاعات مانع صعود عربستان به رده های بالاتر رده بندی است.
سه شنبه، 24 مهر ماه 1386 برابر با 2007 Tuesday 16 October

رده بندی بین المللی آزادی مطبوعات در سال 2007

سایت گزارشگران بدون مرز

گزارشگران بدون مرز، گروه بین المللی مدافع حقوق روزنامه نگاران، روز سه شنبه (16 اکتبر) رده بندی جهانی آزادی مطبوعات در ١٦۹ کشور جهان را منتشر کرد.
کشورهای اروپایی (ایسلند رتبه یک)، صدر این جدول را به خود اختصاص داده اند و به گفته این گروه بین المللی خارج از این منطقه هیچ کشوری از جهان نبوده که رسانه های آن با سانسور و خشونت مواجه نباشد.

برای اولین بار در شش دوره گذشته اریتره به جای کره شمالی در آخرین رده قرار گرفته است و به غیر از روسیه فقط کشورهای بزرگ صنعتی جهان (گروه ٨) بوده اند که در زمینه آزادی مطبوعات پیشرفت داشته اند.

با این حال فقط دو کشور عضو گروه هشت - آلمان (در رده 20) و کانادا (در رده 18) در میان بیست کشور اول فهرست گزارشگران بدون مرز قرار دارند.

گروه گزارشگران بدون مرز در جدول رده بندی سال 2007 خود ایران را در رده ١٦٦ قرار داده و گفته است که نظام جمهوری اسلامی با داشتن بیشترین تعداد روزنامه نگاران زندانی در منطقه خاورمیانه بار دیگر در این جدول سقوط کرده است.

افغانستان با این که در رده بندی امسال جایگاه پایین تری نسبت به سال گذشته داشته، با کسب رده 142 این جدول همچنان در مقایسه با ایران وضعیت بهتری در زمینه آزادی مطبوعات داشته است.


با این که موارد نقض آزادی مطبوعات در آمریکا کمتر شده، این کشور به خاطر در بازداشت نگه داشتن سامی الحج، خبرنگار سودانی شبکه قطری الجزیره در اردوگاه گوانتانامو از سال 2002، بدون وارد کردن هرگونه اتهام به وی، نتوانسته است در رده بالاتر این جدول قرار بگیرد



این گروه مدافع حقوق خبرنگاران می گوید با این که موارد نقض آزادی مطبوعات در آمریکا کمتر شده، این کشور به خاطر در بازداشت نگه داشتن سامی الحج، خبرنگار سودانی شبکه قطری الجزیره در اردوگاه گوانتانامو از سال 2002، بدون وارد کردن هرگونه اتهام به وی، نتوانسته است در رده بالاتر این جدول قرار بگیرد.

٢٠ کشوری که در انتهای رده بندی قرار دارند، ٧ کشور آسیایی (پاکستان، سری لانکا، لائوس، ویتنام،چین، برمه، کره شمالی)، ٥ کشور آفریقایی ( اتیوپی، گینه استوایی، لیبی، سومالی، اریتره)، ٤ کشور از خاورمیانه (سوریه، عراق، سرزمین های فلسطینی، ایران) ٣ کشور از مجموعه شوروی سابق (روسیه سفید، ازبکستان، ترکمنستان)، و کوبا در آمریکای جنوبی هستند.

گزارشگران بدون مرز به ویژه درباره وضعیت برمه (در رده ١٦٤) ابراز نگرانی کرده و گفته است: "با سرکوب خشونت بار تظاهرات اخیر هیچ آینده روشنی برای آزادی های بنیادین در این کشور متصور نیست. روزنامه نگاران در زیر چتر سانسوری همه جانبه به کار مشغولند."

این گروه بین المللی مدافع حقوق خبرنگاران از خلف وعده مقامات چین (در رده ١٦٣)، که گفته بودند اصلاحاتی را به اجرا درخواهند آورد، ابراز تاسف کرده و بعید دانسته که در چنین شرایطی آزادی خبرنگاران در این کشور میسر باشد.

روسیه در رده ١٤٤ نسبت به سال گذشته پیشرفتی در این جدول نداشته است. به گفته گزارشگران بدون مرز قتل آنا پولیتکوفسکایا در اکتبر ٢٠٠٦ ، مصونیت از مجازات برای قاتلان روزنامه نگاران، نبود کثرت گرایی در رسانه ها به ویژه رسانه های صدا و تصویری باعث شده که وضعیت آزادی بیان در روسیه همچنان در پایین جدول رده بندی آزای مطبوعات قرار بگیرد.

تعدادی از کشورهای غیر اروپایی به ٥٠ کشور نخست جدول رده بندی آزادی مطبوعات گزارشگران بدون مرز پیوسته اند. موریتانی (در رده ٥٠)، اروگوئه (در رده ٣٧) و نیکاراگوئه (در رده ٤٧) از جمله این کشورها بوده اند.

ایران

گزارشگران بدون مرز با اشاره به رده پایین ایران (رده ١٦٦) در جدول رده بندی آزادی مطبوعات سال 2007 می گوید: "روزنامه نگاران با برخورد بسیار تهاجمی حکومت که اجازه بیان هیچگونه انتقاد و یا خواست سیاسی و اجتماعی را نمی دهند، مواجه اند."


اکنون 9 روزنامه نگار در ایران در بازداشت بسر می برند. بسیاری دیگر از روزنامه نگاران به خاطر تهیه گزارش از سنگسار و فساد و یا همکاری و گفتگو با رسانه های خارجی باید پاسخگوی اتهامات واهی اما سنگین باشند که می تواند به صدور احکام زندان برای آنها منجر شود



این گروه مدافع حقوق خبرنگاران می افزاید: "اکنون 9 روزنامه نگار در ایران در بازداشت بسر می برند. بسیاری دیگر از روزنامه نگاران به خاطر تهیه گزارش از سنگسار و فساد و یا همکاری و گفتگو با رسانه های خارجی باید پاسخگوی اتهامات واهی اما سنگین باشند که می تواند به صدور احکام زندان برای آنها منجر شود."

روزنامه نگاران در خلیج فارس

جدول جهانی رده بندی آزادی مطبوعات گزارشگران بدون مرز، عراق را در رده ١٥٧ قرار داده است چون روزنامه نگاران در این کشور "بیش از هر امری نگران گروه های مسلحی هستند که آنها را هدف قرار می دهند بدون آنکه مقامات مسئول بتوانند راهی برای پایان دادن این خطر پیدا کنند. از آغاز جنگ در عراق در مارس ٢٠٠٣ تا به امروز بیش از ٢٠٠ تن از کارکنان رسانه ها در عراق به قتل رسیده اند."

اما این گروه بشارت می دهد که در برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس پیشرفت هایی در زمینه آزادی مطبوعات به دست آمده است: کویت (در رده ٦٣)، امارات متحده عربی (در رده ٦٥) و قطر (در رده ٧۹) قرار گرفته اند.

گزارشگران بدون مرز خبر می دهد که مقامات این کشورها در مواردی نشان داده اند که موافق باز کردن فضای مطبوعاتی هستند و با ابتکاراتی سعی داشته اند چارچوب قضایی کشورشان را در جهت آزادی های بیشتر تغییر دهند.

اما به گفته این گروه یکی از مشکلات روزنامه نگاران در این کشورها خودسانسوری است.

گروه گزارشگران بدون مرز می گوید که اینترنت بیش از پیش با نقض آزادی بیان روبرو بوده است

عربستان سعودی (رده ١٤٨) برای اولین بار از لیست ٢٠ کشور آخر جدول رده بندی گزارشگران بدون مرز خارج شده است چون "در طی یک سال گذشته روزنامه نگاران از آرامش نسبی برخوردار بوده اند."

وبلاگ نویسان

گروه گزارشگران بدون مرز می گوید که اینترنت بیش از پیش با نقض آزادی بیان روبرو بوده است و در سال 2007 بسیاری از کشورها به دلیل "نقض فاحش و منظم آزادی تبادل اطلاعات بر روی وب در جدول رده بندی سقوط کرده اند."

این گروه مدافع حقوق خبرنگاران از کشورهای مالزی (در رده ١٢٤)، تایلند (در رده ١٣٥) و ویتنام (در رده ١٤٦)، به عنوان نمونه هایی از سرکوب وبلاگ نویسان نام برده و گفته است: "رهبران کشورهای سرکوبگر با همان شدت که دست اندرکاران رسانه های سنتی را سرکوب می کنند به وبلاگ نویسان و وب نگاران حمله کرده اند."

گزارشگران بدون مرز می افزاید که دست کم ٦٤ وبلاگ نویس در سراسر جهان زندانی هستند.

گزارشگران بدون مرز برای تهیه این جدول رده بندی پنجاه سوال را با گروه های مختلف در سراسر جهان، از جمله انجمن های مدافع آزادی بیان، روزنامه نگاران، محققان، حقوقدانان و فعالان حقوق بشر، در میان گذاشته است که پاسخ آنها نمودار وضعیت آزادی مطبوعات در هر یک از 169 کشور بوده است.

این گروه می گوید که علت غیبت دیگر کشورها در این فهرست عدم امکان دسترسی به اطلاعات بوده است.


16.10.2007]

احمدی نژاد دروغ هایش به بزرگی گوبل است .گوبل وزیر تبلیغات هیتلر میگفت هرچه دروغ بزرگ باشد به همان اندازه باورش برای ناآگاهان آسانتر است .
یک سازمان مدافع حقوق رسانه ها طی نامه سرگشاده ای به عنوان محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران، اظهارات این هفته اورا درباره آزادی درایران مورد انتقاد قرارداد.کوتوله سیاسی که برای اسلام ناب محمدی و حکومت جنایتکار اسلامی در جهان آن هم زیر القاب "رئیس جمهوری "
با واژه های دهان پرکن که گویا این کوتله تروریست به "نمایندگی مردم ایران سخن میگوید " برای سود جوئی از تریبون های جهان و دروبین های گزارشگران دنیا این بار تیرش به عقب رها شد و برای یک تروریست در مقام بالای رژیم ابروئی باقی نماند.واشنگتن و نیویورک صحنه پرشور بی آبروئی حکومت تروریستی اسلامی گردید.

گروه خبرنگاران بدون مرز روزچهارشنبه به اظهارات روزدوشنبه احمدی نژاد که گفته بود " ایرانیان آزادترین مردم جهان هستند" پاسخ داد.

این گروه مدافع حقوق رسانه ها می گوید ایران سابقه هولناکی دربازداشت وسانسور روزنامه نگاران دارد. به گفته گروه، ظرف ۱۲ ماه گذشته ۷۳ روزنامه نگاردرایران بازداشت شده اند ودست کم ۲۰ دستگاه مطبوعاتی مورد سانسور قرارگرفته است.

گروه خبرنگاران بدون مرزمی گوید هم اکنون ۱۰ روزنامه نگاردرایران زندانی هستند که دونفر از آن ها درماه ژوئیه گذشته به اعدام محکوم شدند.
احمدی نژاد درسخنرانی روزدوشنبه خود درپاسخ به سئوالات مربوط به گزارش های رسیده درباره محکومیت خبرنگاران به اعدام طفره رفت و مطبوعات را به تحریف اطلاعات متهم ساخت.

انجمن جمعيت جهاني روزنامه‌نگاري از توهين به مقدسات دفاع كرد

خبرگزاري فارس: انجمن جهاني روزنامه‌نگاري در پاريس با صدور بيانيه‌اي، از توهين كاريكاتوريست سوئدي به دين اسلام و پيامبر(ص) بشدت دفاع كرد.
به گزارش فارس به نقل از خبرگزاري فرانسه، اين جمعيت در بيانيه خود كه امروز (سه‌شنبه) منتشر شد با اعلام اينكه مي‌داند انتشار اين كاريكاتور توهين به شمار زيادي از مسلمانان است ادعا كرد با اين حال روزنامه "نيريكس اليهندا" حق آزادي كامل بيان دارد و در چارچوب اين حق،‌ مختار است كه چنين كاريكاتوري را منتشر كند و بايد به اين روزنامه احترام گذاشت.
انجمن جهاني روزنامه‌نگاري ضمن مخالفت با جوايزي كه براي اعدام كاريكاتوريست سوئدي تعيين مي‌شود تعيين چنين جوايزي را بشدت محكوم كرد و افزود: ما مؤيد حق آزادي كامل بيان و آزادي بيان روزنامه‌نگاران سوئدي در قبال اسلام يا هر دين ديگري هستيم بويژه آنكه اين دين، عنصري اساسي در مجادلات سياسي جهاني است.
"لارس ويلكس" كاريكاتوريست سوئدي، به تازگي با انتشار كاريكاتوري موهن از آنچه پيامبر اسلام(ص) توصيف كرده بود، خشم مسلمانان جهان را برانگيخت.

18092007

اعتراض جمعی از روزنامه نگاران به سانسور در ایران

بيش از ۱۲۰ روزنامه نگار در اطلاعيه ای به« دستور مقامات جمهوری اسلامی برای سانسور اخبار در مورد برخورد دولت با فعالان مدنی»، اعتراض کردند.

اخیرا یکی از مراجع قضایی از مدیران مسئول چند روزنامه خواسته است که از پوشش اخبار دانشجویی به خصوص سه دانشجوی امیرکبیر که در بازداشت به سر می برند خودداری کنند.

ثمینا رستگاری روزنامه نگار در تهران و از امضا کنندگان این اطلاعیه به رادیو فردا می گوید: «مهمترین مساله ای که ما روزنامه نگاران در ایران به آن مبتلا هستیم ، بیگانگی کار ما از اصالت روزنامه نگاری است.»

خانم رستگاری در مورد حرفه خبرنگاری می گوید:« اصالت این حرفه اطلاع صحیح رسانی به مردم است ولی به خاطر سانسور شدیدی که وجود دارد این امر اتفاق نمی افتد و برای اینکه مطلبی حذف نشود و به چاپ برسد.»

ثمینا رستگاری:«حکومت امیدوار است که با جلوگیری از درج اخبار مربوط به دانشجویان این مساله را به فراموشی بسپارد ولی ما روزنامه نگاران تلاش کرده ایم که این موضوع را زنده نگهداریم.»این روزنامه نگار ساکن تهران می افزاید: «من روزنامه نگار، خودم را سانسور می کنم، سردبیر مرا سانسور می کند، مدیر مسئول مرا سانسور می کند یعنی اینکه ما دچار خود سانسوری شده ایم و این ما را از اصالت روزنامه نگاری بیگانه می کند.»

ثمینا رستگاری در مورد نتایج سانسور خبر برخورد با فعالان مدنی که در اطلاعیه روزنامه نگاران معترض بر آن تاکید شده است، می گوید: «حکومت امیدوار است که با جلوگیری از درج اخبار مربوط به دانشجویان این مساله را به فراموشی بسپارد ولی ما روزنامه نگاران تلاش کرده ایم که این موضوع را زنده نگهداریم.»

در اطلاعیه اعتراضی این روزنامه نگاران آمده است که دستور سانسور اخبار مربوط به برخورد با فعالان مدنی و دانشجویان درحالی انجام می گیرد که پیشتر هم برخی از مراجع قضایی مدیران مسئول روزنامه ها را به انتشار مطالب و تیترهای سفارشی و جهت دار وادار کرده بودند.

ثمینا رستگاری در این مورد می گوید:« ایجاد این محدودیت ها برای روزنامه نگاران که با مشکلاتی معیشتی هم دست به گریبان هستند احتمالا با این هدف انجام می گیرد که آنها از کار روزنامه نگاری خسته شوند و برای تامین زندگی به سراغ کارهای دیگر بروند ولی روزنامه نگاران اصیل نا امید نخواهند شد و از همین امکانات موجود برای ادامه کار حرفه ای استفاده می کنند.»

شیرین فامیلی 02.09.2007

فيلترينگ؛ محكوم كردن فرهنگ جامعه به زندان انفرادى

فرج سرکوهی (منتقد و روزنامه نگار)

برخى خبرگزارى هاى داخلى مسدود شدن چند ساعته وب سايت هاى گوگل و جى ميل را در ايران به «بروز اشکالات فنى در مرکز فيلترينگ ايران» نسبت دادند و برخى محافل، تاييد فيلترينگ اين وب سايت ها را در مصاحبه مطبوعاتى حجت الاسلام حميد شهريارى، دبير شوراى اطلاع رسانى، تصميم برنامه ريزى شده اى ارزيابى کردند که به احتمال در همان مراحل آغازين اجرا به دلايلى اعلام نشده متوقف شده است.

گرچه تکذيب حذف کامل وب سايت گوگل، خطر محروم شدن ايرانيان را از يکى از منابع مهم بين المللى کسب اطلاعات و يکى از پرکاربرترين وب سايت هاى جهان منتفى کرد و از نگرانى ها کاست، اما ادامه فيلترينگ گسترده اينترنت در ايران و جنگ و گريز سانسور با شاهراه آزاد اطلاعاتى جهان نشانه اى گويا از روندى تلقى شد که نفى حق آگاه شدن شهروندان و قطع ارتباط آنان با جهان را نشانه رفته است.

در کشورى که دامنه گسترده سانسور اينترنت، فيلترينگ وب سايت ها، وبلاگ ها و حتى واژه ها به آن جا کشيده است که به گفته آقاى اسماعيل رادکانى، مدير کل مديريت و پشتيبانى فنى شرکت فن آورى اطلاعات، «ماهانه حدود ۱۳۰۰ سايت به صورت اتوماتيک پالايش و يا از طريق قوه قضاييه و کميته مصاديق پايگاه هاى غير اينترنتى فيلتر مى شوند»، نگرانى هايى که مسدود شدن چند ساعته گوگل پديد آورد درک شدنى است.

سرمايه گذارى هاى کلان دولت جمهورى اسلامى براى محروم کردن ايرانيان از شاهراه آزاد مبادله اطلاعات، خريدارى و راه اندازى سيستم هاى پيشرفته فيلترينگ، تصويب قوانين و تاسيس نهادهاى مختلف براى سانسور اينترنت و... گرچه راه را بر بهره گيرى از پيشرفت تکنولوژى ارتباطات نمى بندد، اما مى تواند رابطه ايرانيان را با تحولات سياسى، فرهنگى،ادبى، هنرى و علمى جهان قطع يا تضعيف کند.

*

اغلب گزارش هاى داخلى و بين المللى حکايت از آن دارند که سانسور خبرى جامعه جوان و به شدت سياسى شده ايرانى در سه دهه اخير، در سطح جامعه و در عرصه سياست، کارايى خود را تا حد بالايى از دست داده است.

بهره گيرى از اينترنت در ايران به لايه هاى با سوادتر، اما پر نفوذتر جامعه، محدود است. با اين همه آمار بالاى کاربران اينترنت و وبلاگ نويسان در ايران از تلاشى خبر مى دهد که در غيبت مطبوعات و ديگر رسانه هاى آزاد مى کوشد تا خلاء فرهنگى و سياسى و علمى، رکود ادبى و هنرى و سکوت فکرى و نظرى را با بهره گيرى از اينترنت پر و خود را از انزواى فکرى، فرهنگى، هنرى، ادبى و علمى به جهان گردش آزاد اطلاعات و افکار و آثار پرتاب کند.

رشد معيوب آينده

اغلب جامعه شناسان، ارتباط خلاق و فعال با جهان را از زمينه هاى اصلى ارتقاء فرهنگى يک جامعه مى دانند و بر آنند که مبادله آزاد اطلاعات، افکار و آثار هنرى و ادبى در جهان نه فقط بر ذهنيت و شعور لايه هاى تحصيل کرده يک جامعه که بر شکل گيرى شعور و روان شناسى کل جامعه تاثيرى کارساز دارد.

از اين منظر، قطع ارتباط مردم يک کشور با جهان متحول معاصر، محکوم کردن فرهنگ يک جامعه به زندان انفرادى فرهنگ تک صدايى و نابودى آينده يک جامعه ارزيابى مى شود؛ چرا که زيستن در سلول انفرادى فرهنگ مسلط بيش از هر چه، به رشد معيوب نسل هايى منجر خواهد شد که مديريت جامعه را در آينده بر عهده خواهند گرفت.

اغلب گزارش هاى داخلى و بين المللى حکايت از آن دارند که سانسور خبرى جامعه جوان و به شدت سياسى شده ايرانى در سه دهه اخير، در سطح جامعه و در عرصه سياست، کارايى خود را تا حد بالايى از دست داده است.

تنوع و تعدد رسانه هاى صوتى و تصويرى فارسى زبان خارج از کشور و سرعت شگفت انگيز گردش شفاهى اخبار و شايعات سياسى در ميان لايه هاى گوناگون مردم، سد سانسور سياسى را در عرصه خبرى تا حد زيادى شکسته است.

اما شکست سانسور در عرصه خبرها و شايعات سياسى با موفقيت آن در عرصه هاى علمى، ادبى، هنرى و فرهنگى و با قطع ارتباط زنده و فعال ايرانيان با تحولات فکرى، هنرى ، ادبى و علمى جهان، جبران شده است چرا که حضور در اين عرصه ها نيازمند مجالى فراخ تر از رسانه هاى خبرى است.

اينترنت نه فقط منبع غنى اطلاعات در همه زمينه ها است که به علاوه ، به دليل تنوع و غناى اطلاعاتى، سرعت، آزادى و امکان پذير کردن حضور و ارتباط فعال و خلاق کاربران، راه را بر معاصر شدن با جهان و پيوستن به تحولات فکرى، ادبى، هنرى و علمى باز مى کند و به همين دليل، سانسور اينترنت نه فقط اقدامى استبدادى در عرصه سياست که علاوه بر آن، قطع ارتباط شهروندان با جهان معنا مى شود.

سانسور مکتبى اينترنت

سانسور سياسى رسانه هاى سنتى و اينترنت در حکومت هاى استبدادى حذف منتقدان سياسى را هدف مى گيرد، اما ديگر عرصه هاى ذهنى و فرهنگى، از جمله علوم، ادبيات، هنر، فلسفه را تا آنجا که از انتقاد سياسى مى پرهيزند، از آزادى نسبى برخوردار مى کند.

نسل هايى که در استبدادهاى سياسى چشم عقل و حس به جهان باز مى کنند، بخت آن را مى يابند که تا حدى که سانسور رخصت مى دهد، فعال و خلاق با بخشى از تحولات فرهنگى، علمى، هنرى و ادبى جهان دمخور شوند و جهان را نه فقط از منظر فرهنگ سنتى غالب که از چشم اندازهايى متحول و رنگارنگ بنگرند.

به دوران پهلوى دوم که استبداد خشن سياسى راه بر طرح هر تفکر انتقادى در عرصه سياست مى بست و حتى مطالعه برخى کتاب ها به مجازات هاى سنگين منجر مى شد، روشنفکران و ديگر لايه هاى تحصيل کرده جامعه، توليد کنندگان آثار فرهنگى و مخاطبان آنان، بخت آن را داشتند که به شرط پرهيز از نقد سياست مسلط، فيلم هاى با ارزش جهان را در سينماها ببينند، نشريات ادبى و فرهنگى جهان را بخوانند، در پاتوق هاى فرهنگى درباره تحولات هنرى و ادبى جهان بحث کنند، در نمايشگاه هاى نقاشى معاصر و در سمينارهاى علمى حضور يابند و...

نسل هايى که در دهه هاى چهل و پنجاه به بلوغ فکرى و فرهنگى رسيدند، روشنفکران، هنرمندان و نويسندگان اين دو دهه و مخاطبان آنان، زخم استبداد پهلوى دوم را بر پشت و پيشانى داشتند، اما در مقايسه با سه دهه اخير با فرهنگ جهانى دمخور و معاصر بودند.

معاصر بودن با جهان و ارتباط با تحولات فکرى و فرهنگى دنيا را از دلايل شکوفايى هنرى و ادبى دهه هاى چهل و پنجاه تلقى مى کنند.

سانسور در استبداد هاى مکتبى و ايدئولوژيک اما نه فقط سياست، که علوم، نظام ارزشى، اخلاقى، دينى و به تقريب همه عرصه هاى زندگى را در بر مى گيرد.

*

تنوع و تعدد رسانه هاى صوتى و تصويرى فارسى زبان خارج از کشور و سرعت شگفت انگيز گردش شفاهى اخبار و شايعات سياسى در ميان لايه هاى گوناگون مردم، سد سانسور سياسى را در عرصه خبرى تا حد زيادى شکسته است.

فرهنگ تک صدايى غالب در نظام هاى مکتبى، تنوع فکرى و فرهنگى را بر نمى تابد و مى کوشد تا امکانات ارتباطى با جهان را از دسترس شهروندان خود دور کند.

چشم انداز نسل هايى که در سايه سانسور مکتبى و در فضاى قطع ارتباط زنده، فعال و خلاق فکرى و فرهنگى با جهان به بلوغ فکرى مى رسند حد اکثر به ترجمه هاى مجاز سانسور شده محدود مى شود.
حتى گروه اندک شمارى که در قالب سى دى و ويديو به فيلم هاى سينمايى توليد کنندگان بزرگ دسترسى دارند، از ديدن اغلب فيلم هاى با ارزش و کم بيننده و آوانگارد محرومند.

حضور در کنسرت هاى زنده موسيقى غير ايرانى و نمايشگاه هاى نقاشى و گرافيک هنرمندان معاصر جهان، حضور فعال در بحث هاى زنده و آوانگارد، حضور در سمينارها و کنفرانس هاى نظرى و علمى که دستاوردهاى نو را مطرح مى کنند، حضور در همه فضاها، محيط ها و بحث هايى که حضور معاصر تعريف مى شود، در استبدادهاى مکتبى دشوار يا ناممکن است.

تبعيد آينده به گذشته

معاصر کردن همه آدميان کره خاکى با جهان فکرى، هنرى، فرهنگى، ادبى، علمى، مبادله آزاد اطلاعات، آثار و افکار را از مهم ترين شاخص هاى اينترنت تعريف مى کنند.

اينترنت راه تحميل فرهنگ تک صدايى و قطع ارتباط شهروندان با جهان معاصر را بر استبدادهاى مکتبى مى بندد.

فيلترينگ اينترنت، به معناى محروم کردن جامعه ايرانى از امکانى چنين کارا و غنى است و فقر فرهنگى، هنرى و علمى جامعه را تشديد کرده و نسل جوان جامعه ايران را، نسلى که آينده ما را در جهانى پيچيده تر از جهان کنونى مديريت خواهد کرد، از جهان معاصر منزوى و به زيستن در گذشته اى ناممکن و مبهم محکوم مى کند.